Uit welke hoek waait de wind?

Op 30 december 2022 trad een tijdelijke Europese Noodverordening in werking om op korte termijn meer projecten voor hernieuwbare energie te kunnen realiseren. De verordening – die rechtstreekse werking heeft en dus niet moet worden omgezet in een wet of decreet – beoogt de afhankelijkheid van gas te verminderen. De verordening heeft een tijdelijk karakter en geldt tot minstens 29 juni 2024.

De verordening mikt op enerzijds een versnelde vergunningsprocedure (of zelfs een automatische vergunning) voor volgende projecten. Anderzijds mikt de verordening op een soepelere beoordeling van de effecten op mens en milieu bij aanvragen voor planning, bouw en exploitatie van installaties voor de productie van energie uit hernieuwbare bronnen, de aansluiting ervan op het net, het bijhorende net zelf of opslagactiva.

Toepassingsgebied

Volgende projecten vallen onder het toepassingsgebied van de verordening:

  • Installatie van nieuwe zonnepanelen, zonneboilers en energieopslagfaciliteiten:
    • In de gevallen dat er een omgevingsvergunning nodig is voor deze installaties, bepaalt de verordening dat de doorlooptijd van de vergunningsprocedure voor installaties met een capaciteit vanaf 50kW maximaal 3 maanden mag duren. Het gaat enkel over installaties op constructies, dus o.a. de aanleg van een zuiver zonnepanelenpark valt niet onder deze toepassing. Het niet-naleven van de termijn is echter niet gesanctioneerd.
    • Installaties met een capaciteit tot 50 kW worden stilzwijgend vergund als de bevoegde overheid binnen de maand na de ontvankelijkheids- en volledigheidsverklaring van de aanvraag geen beslissing heeft genomen, tenzij er problemen zouden zijn met de veiligheid, stabiliteit en betrouwbaarheid van het net.
    • Er moet geen milieueffectenrapportage of -screening worden uitgevoerd voor deze projecten.
  • Repowering van projecten voor hernieuwbare energie, hiermee worden de projecten voor het vernieuwen of vervangen van installaties voor de elektriciteitscentrales die hernieuwbare energie vernieuwen zoals zonnepanelen, windturbines en soortgelijke bedoeld.
    • De doorlooptijd van de vergunningsprocedure bedraagt maximaal 6 maanden, maar er lijkt geen sanctie te zijn bij overschrijding van deze termijn. De termijnen uit het Omgevingsvergunningsdecreet, die wel bindend zijn, zijn vaak echter korter dan 6 maanden, m.n. 60, 105 of 120 dagen. Bij overschrijding van die termijnen zonder beslissing, is er een stilzwijgende weigering.
    • De doorlooptijd van een vergunningsprocedure voor de installatie op het net die de capaciteit met maximaal 15% doet stijgen, moet binnen de 3 maand worden beoordeeld. Een aanvraag tot aansluiting is echter geen Vlaamse bevoegdheid.
    • De effectenbeoordeling inzake mens en milieu wordt beperkt tot een beoordeling van de aanzienlijke gevolgen van de wijziging of uitbreiding, dus niet van het gehele project. Als de installatie voor repowering geen extra plaats inneemt en de milieumaatregelen voor de oorspronkelijke installatie worden nageleefd, is het project vrijgesteld van de m.e.r.screening, ontheffing of opmaak van een project-MER.
  • Installatie van warmtepompen
    • De doorlooptijd voor de vergunningsprocedure van een installatie bedraagt 1 maand voor een warmtepomp en 3 maanden voor een geothermische warmtepomp. Een overschrijding van de termijn wordt niet gesanctioneerd.
  • Noodzakelijke aansluitingen op het elektriciteitsnet
    • Dit betreft geen Vlaamse bevoegdheid.

Enkele eerste bedenkingen bij de verordening

De doorlooptijd van de vergunningsprocedures worden ingekort. In sommige gevallen strijden zij met de termijnen van 60, 105 of 120 dagen uit het Omgevingsvergunningsdecreet. De rechtsgevolgen van het overschrijden van de termijnen uit het Omgevingsvergunningsdecreet verschillen ten opzichte van de rechtsgevolgen van de overschrijding van de Noodverordening. Er wordt niets bepaald over de termijnen in graad van beroep, net zomin als de mogelijkheid om een beroep aan te tekenen. Er wordt dus vanuit gegaan dat de ‘gewone’ beroepsprocedures zoals voorgeschreven in het Omgevingsvergunningsdecreet van toepassing zijn.

Daar waar de rechtspraak over de effectenbeoordelingen inzake mens en milieu dusdanig streng is, is de verordening zeer soepel met de beoordeling van deze effecten en is de beoordeling in sommige gevallen (supra) zelfs niet vereist.

Er kan worden gesteld dat de inspraakmogelijkheden van derden door middel van deze noodverordening ingeperkt, aangezien door de korte termijnen vaak geen openbaar onderzoek zal worden georganiseerd en er toch een stilzwijgende vergunning kan worden afgeleverd voor aanvragen die betrekking hebben op de installatie van zonne-energie-installaties.

Ook het inkorten van de termijnen, en ingeval van zonne-installaties de automatische vergunning binnen een maand na het uitblijven van een beslissing, perken de beoordelingsvrijheid van de vergunningverlenende overheid in. De toekomst zal dus moeten uitwijzen of de verordening stand kan houden, ook al is ze tijdelijk van aard. 

_____

Als vergunningsaanvrager kan u uiteraard uw voordeel doen met deze versoepelde procedures. U grijpt dus best nu uw kans om uw aanvraag in te dienen!

Heeft u vragen inzake deze materie? Contacteer ons gerust via het onlinecontactformulier, of neem contact met ons op via omgeving@lawtree.be. Telefonisch zijn wij bereikbaar via +32 (0)14 49 98 20 (Turnhout) +32 (0)3 345 35 05 (Antwerpen).

Our experts

Hannelore Baum is management assistant at LAWTREE Lawyers at the office in Antwerp.

Jarne Goossens is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Labour law and social security law department.

Ellen Rubens is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Insurance, liability and traffic department.

Matthew Bonjean is a Lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Public law department.

Fréderique Vissers is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Labor law and social security law department.

Sarah Broeckx is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Company law departement.

Cato Gogne is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Technology and design and Commercial law departments.

Geert Michiels is a partner at LAWTREE Lawyers and heads the department Labour law and social security law.

Sarah de Kinder is management assistant at LAWTREE Lawyers at the office in Turnhout.

Romy Verbrugghe is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Company law department.

Sebastiaan Moeremans is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Construction and real estate department.

Niels Van den Heuvel is partner at LAWTREE Lawyers and heads the Company law department.

Stijn Adriaensens is a partner at LAWTREE Advocaten and heads the Public Law department together with Liesbeth Peeters.

Ward Borgmans is partner at LAWTREE Lawyers and heads the Insurance, liability and traffic departement. In addition, he leads the Debt collection department.

Liesbeth Peeters is a lawyer at LAWTREE Advocaten and heads the Public Law department together with Stijn Adriaensens.

Astrid Engelen is a lawyer at LAWTREE Advocaten and is active within the Public Law department.

Jessie Laeveren is management assistant at LAWTREE Lawyers at the office in Antwerp.

Clara Van Gestel is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Insurance, liability and traffic department.

Alexander Roosen is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Labour law and social security law department.

Elke De Cock is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Construction and real estate department.

Cato Van der Wee is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Company law department.

Isabel Broers is management assistant at LAWTREE Lawyers at the office in Turnhout. She is also active within the debt collection department.

Laurence Demesmaeker is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Construction and real estate department.

Margot De Gryse is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Company law and Commercial law departments.

Eline Jacobs is office manager at LAWTREE Advocaten for the offices in Antwerp and Turnhout.

Sanne Van den Abbeele is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Company law, Commercial law and Technology and design departments.

Wouter Thibaut is partner at LAWTREE Lawyers and heads the Construction and real estate department.

Nicolas Wesling is partner at LAWTREE Lawyers and heads the Technology and design and Commercial law departments.

Lotte Geerts is a lawyer at LAWTREE Lawyers and is active in the Technology & design and Commercial law departments.

Do you have a question or would you like more information?